Rekabet Kurulu, aralarında Alphabet Inc., Google Ireland Limited ve Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti.‘nin bulunduğu ekonomik bütünlük hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesi (hâkim durumun kötüye kullanılması) uyarınca resmî bir soruşturma açılmasına ve gecikmesinde sakınca bulunan haller kapsamında derhal geçici tedbir uygulanmasına karar verdi.
Kararın merkezinde, Google Arama motorunun en üst kısmında kullanıcılara doğrudan özet bilgiler sunan Yapay Zekâ Önizlemeleri (AI Overviews) ve Yapay Zekâ Modu (AI Mode) servisleri yer almaktadır.
Soruşturmanın gerekçeleri ve incelenen rekabet ihlalleri
Kurul tarafından yürütülen önaraştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda şu kritik ihlal iddiaları soruşturma kapsamına alınmıştır:
- Trafik ve gelir kayıpları (“Zero-Click” Arama): Yapay zekâ tabanlı özetlerin, kullanıcıların aradıkları bilgiye orijinal kaynağa gitmeden doğrudan arama sonuç sayfasında erişmesini sağlaması sebebiyle haber sitelerine ve bağımsız içerik üreticilerine yönelen web trafiğini ve dolayısıyla dijital reklam gelirlerini ciddi biçimde aşındırması.
- Sömürücü ve haksız sözleşme koşulları: Google’ın haber yayıncılarının fikri mülkiyet ve telif kapsamındaki içeriklerini yapay zekâ modellerinin eğitimi ve anlık özet üretimi için bedelsiz veya orantısız şartlarla kullanması.
- Pazarda dışlayıcı etki ve ayrımcılık: Google’ın yapay zekâ servislerinde kendi mülkiyetindeki veya iş birliği yaptığı platformları öne çıkarırken diğer bağımsız yayıncılar ve rakip yapay zekâ sohbet asistanları aleyhine ayrımcı uygulamalarda bulunması.
Rekabet Kurulu’nun uyguladığı geçici tedbir kararı
Soruşturma süresince telafisi imkânsız zararların doğmasını engellemek amacıyla Rekabet Kurulu tarafından Google aleyhine bağlayıcı geçici tedbir hükümleri getirilmiştir:
- Sıralamada cezalandırma yasağı: Haber yayıncılarının içeriklerinin yapay zekâ özetlerinde kullanılmasına izin vermemesi durumunda, bu sitelerin Google genel arama sonuçlarındaki organik sıralamasının düşürülmesi veya görünürlüklerinin cezalandırıcı bir biçimde azaltılması kesin olarak yasaklanmıştır.
- Ayrımcılık yasağı ve şeffaflık: Yapay zekâ servislerinde içerik kaynaklarının gösterilmesi ve atıf yapılması süreçlerinde objektif, eşitlikçi ve şeffaf kriterlerin uygulanması zorunlu kılınmıştır.
- Adil lisanslama ve ekonomik denge: Yayıncıların ürettiği içeriğin ekonomik değerini yansıtacak adil sözleşme ve lisanslama zeminlerinin oluşturulması yönünde çerçeve çizilmiştir.
Dijital ekosistem ve hukuk dünyası için sonuçlar
Rekabet Kurulu’nun bu hamlesi, üretken yapay zekâ teknolojilerinin telif hukuku ve antitröst mevzuatıyla kesiştiği noktada Türkiye’deki en somut ve kapsamlı regülasyon adımı niteliğindedir. Dijital yayıncılar için hayati bir koruma kalkanı oluşturan karar, küresel teknoloji devlerinin yapay zekâ ürünlerini dağıtırken yerel rekabet hukuku kurallarına tam uyum sağlamak zorunda olduğunu bir kez daha teyit etmektedir.