Türkiye’nin 2026-2030 dönemine ilişkin yapay zekâ yol haritası, bugün resmî bir idari metne bağlandı. Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030) hakkındaki 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.
Planın ana hedefleri haziran ayında kamuoyuyla paylaşılmıştı. Bugünkü yeni gelişme, planın ilk kez açıklanması değil; uygulanmasına ilişkin koordinasyonun, temel ilkelerin ve kamu kurumlarının sorumluluğunun 2026/9 sayılı Genelge ile resmîleştirilmesi.
Genelge hangi çerçeveyi kuruyor?
Genelge, 2021-2025 dönemindeki Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi’nin uygulama süresinin tamamlandığını belirtiyor. Yeni dönemde; teknolojik egemenlik, rekabet gücü, yerli kapasite, güvenilir yapay zekâ ve sürdürülebilir dijital dönüşüm hedefleri doğrultusunda ülkenin vizyonunu güncelleyecek yeni bir planın uygulanacağını kayda geçiriyor.
Metne göre Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı:
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının koordinasyonunda yürütülecek,
- kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliğine dayanacak,
- insan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda uygulanacak,
- toplumda dijital farkındalığın artırılmasını ve nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesini hedefleyecek,
- veri ve hesaplama altyapılarının güçlendirilmesine odaklanacak,
- kamu ve özel sektörde yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaştırılmasını destekleyecek,
- rekabetçi ve güvenilir bir yapay zekâ ekosistemi oluşturmayı amaçlayacak.
Genelge ayrıca planın “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” temel ilkeleri üzerine kurulduğunu belirtiyor. Bu dört başlık, yapay zekâ konusunda farkındalık oluşturulmasından teknolojinin geliştirilmesine ve yönetişimine kadar uzanan bir yol haritasını ifade ediyor.
Kamu kurumları açısından bağlayıcı olan bölüm ne?
Genelgenin en somut idari sonucu, kamu kurum ve kuruluşlarına yönelik görev cümlesinde görülüyor. Metin, plan kapsamında kamu kurumlarına düşen görev ve sorumlulukların hassasiyetle yerine getirilmesini; uygulama sırasında ihtiyaç duyulacak destek ve yardımın bütün kamu kurumlarınca titizlikle sağlanmasını istiyor.
Bu nedenle metin, yalnızca genel bir vizyon açıklaması olarak okunmamalı. Planın uygulanmasına ilişkin kurumlar arası koordinasyon ve kamu idaresinin sorumluluğu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi düzeyinde resmîleştirilmiş durumda.
Bununla birlikte 2026/9 sayılı Genelge, tek başına özel kişiler veya şirketler için ayrıntılı bir yapay zekâ uyum rejimi kurmuyor. Metinde doğrudan idari para cezaları, özel sektör için ayrı bir izin sistemi ya da bağımsız bir denetim usulü düzenlenmiyor. Bu tür yükümlülükler ancak sonraki kanun, yönetmelik, kurul kararı, sektörel düzenleme veya uygulama belgesiyle somutlaşabilir.
Hukukçular ve şirketler hangi başlıkları izlemeli?
Bugünkü Genelge, yapay zekâ kullanan şirketler ve hukukçular açısından hemen uygulanacak ayrıntılı bir kontrol listesi vermese de yaklaşan düzenleme alanlarını işaret ediyor.
1. Güvenilir yapay zekâ ve etik sorumluluk
“Güvenilirlik” ile “etik sorumluluk” ilkelerinin açıkça yazılması; kişisel verilerin korunması, ayrımcılık riski, açıklanabilirlik, insan gözetimi ve hesap verebilirlik başlıklarının sonraki uygulama belgelerinde daha görünür hâle gelebileceğini gösteriyor.
2. Veri ve hesaplama altyapısı
Planın veri ve hesaplama altyapısını güçlendirme hedefi; kamu verilerinin yönetimi, veri paylaşımı, bulut altyapısı, yerli veri merkezleri ve bilgi güvenliği alanlarında yeni teknik veya idari standartların gündeme gelebileceğine işaret ediyor.
3. Kamu alımları ve yapay zekâ projeleri
Kamu kurumlarının plan kapsamındaki görevlerini yerine getirmesi, yapay zekâ projelerinin tedariki ve uygulanmasında yeni şartnameler, pilot programlar, ölçüm kriterleri ve denetim ihtiyaçları doğurabilir. Kamuya ürün veya hizmet sunan teknoloji şirketlerinin bu nedenle yalnızca teknik başarıyı değil; veri koruma, güvenlik ve hesap verebilirlik şartlarını da izlemesi gerekecek.
4. Sektörel yol haritaları
Genelge, yapay zekâ ekosisteminin oluşturulmasını hedeflerken sektörel ayrıntıları sonraki çalışmalara bırakıyor. Sağlık, finans, eğitim, istihdam, ulaşım ve hukuk hizmetleri gibi yüksek etkili alanlarda aynı modelin farklı kurallarla uygulanması muhtemel. Asıl uyum yükümlülükleri, bu alanlara ilişkin ikincil düzenlemeler yayımlandıkça netleşecek.
Hazirandaki açıklamadan bugüne ne değişti?
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 13 Haziran 2026 tarihli açıklaması, planın hedeflerini ve yatırım çerçevesini kamuoyuna tanıtmıştı. Bugünkü Resmî Gazete yayımı ise planın uygulanmasında görev alacak kamu kurumları için resmî koordinasyon dayanağını oluşturdu.
Dolayısıyla iki tarih farklı işlev görüyor:
- 13 Haziran 2026: Planın vizyonu ve hedefleri kamuoyuna açıklandı.
- 18 Ağustos 2026: 2026/9 sayılı Genelge Resmî Gazete’de yayımlanarak uygulama sorumluluğu resmîleştirildi.
Bundan sonra ne beklenmeli?
Genelge, Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı’nın Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının resmî internet sitesinde yayımlanacağını belirtiyor. Bir sonraki aşamada planın ayrıntılı eylemleri, sorumlu kurumları, takvimi ve ölçüm göstergeleri yakından izlenmeli.
Hukukçular ve yapay zekâ geliştiren veya kullanan şirketler açısından özellikle şu belgeler önem taşıyacak:
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının yayımlayacağı ayrıntılı plan,
- kişisel veriler ve güvenilir yapay zekâya ilişkin kurum kararları,
- kamu projelerinde kullanılacak teknik ve idari şartlar,
- sektörlere özel ikincil düzenlemeler,
- uygulama takvimi ve izleme raporları.
Bugünkü Genelge, bütün ayrıntıları tamamlayan son metin değil. Ancak Türkiye’nin 2026-2030 yapay zekâ politikasını kamu idaresi açısından resmî uygulama zeminine taşıyan önemli bir adım.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir hukuki görüş veya kişiye özel hukuki tavsiye değildir.