Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, artan iş yükü karşısında mahkeme süreçlerinin hızlandırılması ve yargı etkinliğinin artırılması amacıyla bireysel başvuru aşamasında yapay zekâ teknolojilerinden yararlanılacağını açıkladı. Sistemin Eylül 2026 itibarıyla pilot olarak devreye alınması hedefleniyor.
Yapay zekâ hangi aşamalarda kullanılacak?
Planlanan teknolojik dönüşüm, bireysel başvuru formlarının taranması, kategorize edilmesi ve raportörlere ön hazırlık mahiyetinde teknik özet sunulması süreçlerini kapsıyor. Yapay zekâ algoritması, dosyadaki temel hak iddialarını sınıflandırarak raportörlerin inceleme sürecine yardımcı teknik veri sağlayacak.
Hukuki bağlayıcılık ve insan denetimi
AYM Başkanı Kadir Özkaya, konuya ilişkin değerlendirmesinde yapay zekânın kesinlikle bir karar verici mekanizma olmadığının altını çizdi. Yapay zekâ tarafından üretilen teknik çıktılara hiçbir hukuki bağlayıcılık atfedilmeyecek; nihai inceleme, delil değerlendirmesi ve karar yetkisi tamamen Anayasa Mahkemesi raportörleri ve üyelerinin vicdani kanaatine ve insan aklına ait kalmaya devam edecektir.
Dosyanın esastan incelenmesi, anayasal norm denetimi ve hak ihlali tespiti süreçlerinde yapay zekânın doğrudan bir karar alma yetkisi bulunmamaktadır.
Yargı uygulaması açısından önemi
1 Ekim 2025’ten bu yana UYAP Avukat Portalı üzerinden elektronik ortamda kabul edilen bireysel başvuruların yapay zekâ destekli analitik araçlarla desteklenmesi, yüksek mahkemedeki dosya yığılmalarının eritilmesinde ve Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının korunmasında önemli bir teknolojik aşama olarak değerlendiriliyor.
Avukatlar ve vatandaşlar açısından sistem, başvuru formlarının format ve ön kabul kriterlerine uygun şekilde hazırlanmasının önemini daha da artırıyor.