Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu (VDK), kayıt dışı ekonomiyle mücadele stratejisi kapsamında yapay zekâ algoritmalarıyla çalışan yeni İhbar İşleme Sistemi’ni (VDK-İHS) 8 Eylül 2026 itibarıyla uygulamaya aldı. Yeni sistem, vergi kayıp ve kaçağına ilişkin ihbarları otomatik filtreleme ve risk puanlama modelleriyle analiz ederek vergi müfettişlerinin inceleme süreçlerini hızlandırmayı amaçlıyor.
VDK-İHS nasıl çalışıyor?
VDK-İHS projesi, BİP, WhatsApp, sosyal medya platformları, Gelir İdaresi Başkanlığı kanalları ve doğrudan intikal eden ihbarları tek bir merkezde topluyor. Yapay zekâ destekli metin işleme motoru, ihbar metinlerindeki fatura düzenlememe, IBAN üzerinden kayıt dışı tahsilat, başkası adına hesap kullanımı ve fiili gelir uyuşmazlığı gibi iddiaları ayrıştırıyor.
Sistem, mükellefin beyan geçmişi, banka hareketleri ve sektörel ortalamalarla çapraz karşılaştırma yaparak her ihbara otomatik bir “ön inceleme ve risk skoru” atıyor.
Hukuki güvenceler ve asılsız ihbar koruması
Vergi Denetim Kurulu yetkilileri, sistemin mükellef haklarını gözeterek tasarlandığını ve intikam amaçlı veya soyut ihbarları filtrelemek üzere özel doğrulama katmanları içerdiğini vurguladı. Somut bilgi ve belgeye dayanmayan, vergi mahremiyetini ihlal eden veya kişisel husumet kaynaklı olduğu tespit edilen ihbarlar yapay zekâ filtreleriyle doğrudan eleniyor.
Ayrıca, yapay zekâ sisteminin ürettiği risk puanı tek başına ceza veya tarhiyat sebebi sayılamayacak; vergi incelemesi başlatılması ve cezai işlem uygulanması tamamen vergi müfettişlerinin bağımsız denetimi ve hukuki değerlendirmesine bağlı kalacaktır.
Vergi mükellefleri ve avukatlar için öneriler
Kayıt dışı tahsilat ve banka hareketlerinin yapay zekâ destekli algoritmalarla 7/24 taranması, ticari işletmelerin hesap hareketleri ile muhasebe kayıtları arasındaki tam mutabakatını daha kritik hale getiriyor:
- Ticari hesap ayrımı: Şahsi hesaplar ile ticari kazanç hesaplarının kesin sınırlarla ayrılması, açıklamasız para transferlerinin önlenmesi gerekir.
- Kasa ve fiş entegrasyonu: Pos cihazı ve fiş uyumsuzlukları yapay zekâ algoritmaları tarafından doğrudan risk sinyali olarak algılanmaktadır.
- Mükellef hakları savunması: Otomatik sistemler üzerinden açılan incelemelerde mükellef hakları genel tebliğleri doğrultusunda bilgi edinme ve savunma haklarının etkin kullanılması esastır.