Vietnam Adalet Bakanlığının 18-19 Ağustos 2026 tarihlerinde Hanoi’de düzenlediği ASEAN Hukuk Forumu, yapay zekânın hukuk yapımı ve uygulanmasında kullanılması için dört ortak çalışma hattını gündeme taşıdı. Forumun ana mesajı, hukuk alanındaki yapay zekâ uygulamalarının yalnızca teknoloji yatırımı olarak değil; ortak ilkeler, güvenilir veri, yetişmiş insan kaynağı ve sürekli bölgesel koordinasyon gerektiren bir yönetişim konusu olarak ele alınması gerektiği oldu.
Bu gelişme Türkiye için doğrudan bağlayıcı bir düzenleme yaratmıyor. Yine de kamu kurumlarının ve hukuk hizmeti sunan kuruluşların yapay zekâyı nasıl yöneteceğine ilişkin bölgesel modellerin hangi yönde geliştiğini göstermesi bakımından önemli.
Forumda öne çıkan dört iş birliği alanı
Vietnam Adalet Bakanlığının resmi açıklamasına göre forumda şu dört başlık öne çıktı:
- ASEAN’ın mevcut yapay zekâ yönetişimi ve etik rehberlerini temel alan ortak ilkelerin geliştirilmesi;
- hukuk verilerinin standartlaştırılması, mevzuatın dijitalleştirilmesi ve ülkeler arasında karşılaştırılabilir hâle getirilmesi;
- hem hukuk hem teknoloji bilgisine sahip uzmanların yetiştirilmesi ve kapasite farklarının azaltılması;
- düzenli diyalog, uzman ağları ve somut pilot projeler aracılığıyla deneyim paylaşımının sürdürülmesi.
Bu başlıkların ortak noktası, yapay zekâ kullanımını tek bir yazılım satın alma kararına indirgememesi. Güvenilir hukuk verisi bulunmadığında, sorumluluk zinciri kurulmadığında veya insan denetimi zayıf kaldığında en gelişmiş model bile hatalı ve açıklanamaz sonuçlar üretebilir.
Ortak standart arayışı neden önemli?
Hukuk sistemleri ulusal olsa da yapay zekâ ürünleri sınır aşan altyapılar üzerinde çalışıyor. Bir hukuk asistanının eğitildiği veri, kullandığı model, saklama politikası ve verdiği cevabın denetlenebilirliği farklı ülkelerde farklı riskler doğurabiliyor.
Forumun ortak ilkeler ve veri standartları çağrısı bu nedenle pratik bir ihtiyaca temas ediyor. Kurumlar arasında benzer asgari kurallar oluşursa, yapay zekâ araçlarının hangi veriyi kullandığı, hangi noktada insan onayı gerektiği ve hatalı çıktının sorumluluğunun kimde olduğu daha açık biçimde değerlendirilebilir.
Hukukçular açısından çıkarılabilecek dersler
Türkiye’deki hukuk büroları ve kurumlar bakımından forumun en somut mesajı yönetişim hazırlığıdır. Bir yapay zekâ aracını kullanıma almadan önce en azından şu soruların yazılı biçimde cevaplanması gerekir:
- Sistem hangi hukuk kaynaklarına dayanıyor ve bu kaynaklar ne sıklıkla güncelleniyor?
- Kişisel veri, meslek sırrı ve müvekkil bilgisi hangi ortamda işleniyor?
- Üretilen mevzuat, karar ve atıfları kim doğruluyor?
- Hatalı çıktı ortaya çıktığında sorumluluk ve düzeltme süreci nasıl işliyor?
- Kullanıcılar yalnızca aracı kullanmayı mı, yoksa hukuki ve etik riskleri de öğreniyor mu?
Bu sorular için açık cevaplar yoksa sorun çoğu zaman modelin kapasitesinden önce kurumun süreç tasarımındadır.
Türkiye bakımından hukuki etkisi ne?
ASEAN forumunda açıklanan hatlar Türkiye’de yeni bir yükümlülük doğurmuyor ve mevcut mevzuatın yerine geçmiyor. Buna karşılık, sorumlu yapay zekâ ilkelerinin hukuk ve yargı alanına özgü kurallarla desteklenmesi yönündeki uluslararası eğilimi güçlendiriyor.
Özellikle hukuk verisinin kalitesi, mesleki sorumluluk, insan denetimi ve sınır aşan teknoloji tedariki konuları önümüzdeki dönemde hem düzenleyicilerin hem hukuk hizmeti sağlayıcılarının gündeminde daha fazla yer tutacaktır. Forumun değeri, bu konuları tek tek değil, birbirine bağlı bir yönetişim sistemi olarak ele almasında yatıyor.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliğinde değildir.