Rekabet Kurumu, üretken yapay zekâ ekosisteminde piyasa rekabetini ve tüketici tercihlerini doğrudan etkileyen tarihi bir karara imza attı. Kurul, Meta’nın küresel mesajlaşma platformu WhatsApp içerisine kendi yapay zekâ asistanı Meta AI’ı doğrudan entegre ederken rakip yapay zekâ sağlayıcılarının hizmet sunmasını kısıtladığı gerekçesiyle kapsamlı bir soruşturma açtı ve telafisi güç zararları önlemek adına geçici tedbir kararı tesis etti.
WhatsApp ekosisteminde pazar kapama ve bağlama riski
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesi (hâkim durumun kötüye kullanılması) çerçevesinde yürütülen incelemede Rekabet Kurulu:
- Bağlama ve kendini kayırma: Meta’nın temel iletişim platformundaki hâkim durumunu kullanarak kendi üretken yapay zekâ modelini kullanıcılara dayattığı ve rakip yapay zekâ botlarının platformdaki varlığını zorlaştırdığı tespit edildi.
- Kritik kullanıcı verisine erişim: WhatsApp üzerinden toplanan devasa veri setlerinin yapay zekâ eğitiminde haksız rekabet avantajı yaratabileceği ve yerel yapay zekâ girişimlerini pazardan dışlayabileceği vurgulandı.
- Geçici tedbirin içeriği: Soruşturma sonuçlanıncaya kadar Meta’nın, rakip yapay zekâ sağlayıcılarının WhatsApp işletme API’leri veya botları üzerinden kullanıcılara erişimini engelleyici ya da ayrımcı teknik kısıtlamalar uygulamasını yasakladı.
Üretken yapay zekâ sektör incelemesiyle eş zamanlı süreç
Bu emsal tedbir kararı, Rekabet Kurumu’nun yapay zekâ değer zincirini mercek altına alan kapsamlı sektör incelemesiyle eş zamanlı ilerliyor. Kurum, büyük teknoloji platformlarının altyapı, bulut bilişim, hesaplama gücü (compute) ve temel modeller (foundation models) üzerindeki dikey kontrolünü yakından izliyor.
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030) hedefleri doğrultusunda, yerli yapay zekâ geliştiricilerinin adil pazar koşullarında yarışabilmesi için regülasyonların proaktif şekilde uygulanacağı belirtiliyor.
Teknoloji şirketleri ve hukukçular için çıkarımlar
Yapay zekâ hizmeti sunan veya dijital platformları kullanan işletmeler açısından kararın pratik sonuçları:
- Açık ekosistem zorunluluğu: Platform sağlayıcıları kendi yapay zekâ ürünlerini entegre ederken API erişiminde üçüncü taraf geliştiricilere eşit ve şeffaf şartlar sunmak zorundadır.
- Veri birleştirme sınırları: İletişim verilerinin kullanıcının açık rızası olmaksızın yapay zekâ eğitiminde kullanılması hem Rekabet Kanunu hem de KVKK kapsamında yüksek cezai risk doğurmaktadır.
- Girişimler için şikayet mekanizması: Büyük platformlar tarafından entegrasyonu reddedilen yerli yapay zekâ geliştiricileri, rekabet ihlali iddialarıyla idari mercilere başvurabilir.