Son dönemde vatandaşların avukatlık desteği almadan doğrudan üretken yapay zekâ araçlarına başvurarak dava ve icra dilekçesi hazırlaması, adliyelerde ciddi hak kayıplarına ve usuli ret kararlarına yol açıyor. Hukukçular ve barolar, yapay zekânın ürettiği “halüsinasyon” kaynaklı hayali Yargıtay ilamları ve kişisel verilerin korunması (KVKK) ihlalleri konusunda kapsamlı uyarılarda bulunuyor.
Var olmayan Yargıtay kararları ve usulden ret
Yapay zekâ dil modelleri, dilbilgisi açısından son derece ikna edici metinler oluştursa da içtihat ve mevzuat arama motoru değildir. Yapay zekâ, kullanıcının talebine uygun görünen ancak gerçekte hiç var olmamış esas ve karar numaraları, hayali mahkeme heyetleri ve uydurma hukuki gerekçeler türetebilmektedir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca hâkimler, dilekçelerde ileri sürülen iddiaları ve emsal kararları resmi UYAP ve Yargıtay karar arama sistemleri üzerinden denetler. Mahkemeye sahte veya uydurma içtihat sunulması, davanın esastan veya usulden reddine, yargılama harç ve masraflarının vatandaşın üzerinde kalmasına yol açabilmektedir.
Dilekçelere girilen kişisel veriler ve KVKK riski
Yapay zekâ araçlarıyla dilekçe oluştururken yapılan en büyük hatalardan biri de tarafların T.C. kimlik numaraları, adresleri, sağlık raporları, mali durumları veya boşanma davalarındaki özel hayat ayrıntılarının sisteme doğrudan yapıştırılmasıdır:
- Yurt dışına veri aktarımı: Birçok ticari yapay zekâ sunucusu yurt dışında bulunmaktadır ve girilen veriler model eğitimi için kaydedilebilmektedir.
- Kişisel veri ihlali: Karşı tarafın veya üçüncü şahısların hassas kişisel verilerinin açık sistemlere aktarılması 6698 sayılı KVKK kapsamında hukuka aykırı veri aktarımı ve ifşa suçu oluşturabilir.
- Gizlilik ve mahremiyet: Hukuki uyuşmazlığın stratejik detaylarının şifrelenmemiş açık platformlara girilmesi savunma hakkını telafisi imkansız şekilde zedeleyebilir.
Vatandaşlar ve uygulayıcılar için kritik kurallar
Hukuk teknolojilerinden güvenle faydalanırken mağdur olmamak için şu ilkelere titizlikle uyulmalıdır:
- Emsal kararları teyit edin: Dilekçede adı geçen her karar UYAP Karar Destek veya Yargıtay resmi portalından kontrol edilmelidir.
- Kişisel verileri anonimleştirin: Yapay zekâ araçlarına asla gerçek kimlik, adres, hesap numarası veya özel hayat bilgisi yüklenmemelidir.
- Hukuki strateji uzmanlık gerektirir: Hak düşürücü süreler, zamanaşımı ve görevli mahkeme tayini gibi usul hukuku kuralları yapay zekânın inisiyatifine bırakılamaz; her aşamada profesyonel avukatlık desteği esastır.