Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), insan kaynakları yönetimi ve işe alım süreçlerinde hızla yaygınlaşan yapay zekâ sistemleri, otomatik CV eleme yazılımları ve mülakat botlarına ilişkin kapsamlı bir hukuki uyarı yayımladı. Kurum, adayların kişisel verilerinin korunması, algoritmik şeffaflık ve adayın otomatik kararlara itiraz hakkı konularında işverenlerin 6698 sayılı Kanun kapsamında sıkı yükümlülüklere tabi olduğunu vurguladı.
Otomatik CV eleme ve aday profil çıkarma sınırları
Yapay zekâ destekli insan kaynakları araçları, adayların özgeçmişlerini saniyeler içinde puanlayarak mülakat listelerini belirlerken ciddi veri koruma riskleri barındırıyor:
- Açık rıza ve aydınlatma zorunluluğu: Adayın özgeçmiş verilerinin bir algoritma veya üçüncü taraf yapay zekâ motoru tarafından işleneceği, eleme kriterleri ve ağırlıkları hakkında adaya başvurudan önce net bir aydınlatma yapılmalıdır.
- Algoritmik ayrımcılık yasağı: Eğitim verisindeki önyargılar nedeniyle yaş, cinsiyet, okul veya ikametgah gibi faktörlere dayalı örtük ayrımcılık yapan algoritmalar, 6698 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki dürüstlük kuralına aykırılık teşkil eder.
- Mülakat botlarında duygu ve ses analizi: Adayın ses tonu, mimikleri veya video görüntüsü üzerinden yapılan psikometrik analizler özel nitelikli kişisel veri niteliği taşıyabileceğinden, yasal dayanak olmaksızın işlenemez.
Otomatik kararlara karşı insan müdahalesi talep etme hakkı
KVKK’nın 11. maddesi uyarınca ilgili kişilerin, “işlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme” hakkı bulunmaktadır:
- İnsan gözetimi güvencesi: İşe alım sürecinde elenen aday, kararın tamamen algoritma tarafından verilip verilmediğini sorgulama ve nihai kararın bir insan kaynakları uzmanı tarafından yeniden incelenmesini talep etme yetkisine sahiptir.
- Teknik şeffaflık ve kayıt tutma: İşverenler, kullanılan yapay zekâ modelinin karar mantığını açıklayabilir düzeyde teknik dokümantasyon tutmak ve denetimlerde Kurum’a sunmak zorundadır.
- İdari para cezaları: Hukuka aykırı algoritma kullanımı ve aydınlatma eksikliği tespit edilen veri sorumlularına yönelik Kurul tarafından ağır idari para cezaları uygulanabilecektir.