Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu, dijital mecralarda ve e-ticaret platformlarında tüketicilerin korunması amacıyla yapay zekâ teknolojileriyle oluşturulan reklamlar ve manipülatif tüketici değerlendirmelerine yönelik yeni uygulama rehberini yürürlüğe koydu. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği kapsamında hayata geçirilen düzenleme, özellikle üretici yapay zekâ (generative AI) araçlarının reklamcılık sektöründe yaygınlaşmasıyla ortaya çıkan aldatıcı pratikleri hedef alıyor.
Yapay zekâ karakterleri için zorunlu bildirim ve ses klonlama yasağı
Reklam Kurulu’nun yeni çerçevesi uyarınca, reklam ve tanıtımlarda yapay zekâ unsurlarına ilişkin şu temel yükümlülükler getirildi:
- Açık ve görünür bilgilendirme: Tanıtımlarda yapay zekâ ile oluşturulmuş, gerçek bir kişiden ayırt edilmesi güç dijital avatarlar, sanal karakterler veya sentetik sesler kullanılması halinde, reklamın başında ve süresince “Bu tanıtımda yapay zekâ teknolojisi kullanılmıştır” ibaresi açıkça yer almak zorundadır.
- Klonlanmış gerçek kişi ve tavsiye yasağı: Gerçek kişilerin görüntü veya seslerinin yapay zekâ ile klonlanarak bir ürünü bizzat deneyimlemiş, kullanmış ya da tavsiye etmiş gibi gösterilmesi mutlak olarak yasaklanmıştır.
- Çocuklara yönelik profilleme yasağı: Çocukların zihinsel ve duygusal gelişimini hedef alan algoritmik profilleme ve yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş reklam faaliyetleri tamamen durdurulmuştur.
E-ticarette sahte yorum ve manipülatif puanlama engeli
Tüketicilerin satın alma kararlarını doğrudan etkileyen kullanıcı deneyimleri ve ürün puanlamaları da güvence altına alındı:
- Doğrulanmış tüketici şartı: E-ticaret platformlarında yalnızca ilgili ürünü fiilen satın almış gerçek tüketicilerin yorum ve puanlama yapmasına izin verilecek; bot hesaplar veya otomatik yapay zekâ metin üreteçleri üzerinden sahte yorum girişleri engellenecektir.
- İndirimlerde şeffaf fiyat kuralı: Kampanyalı ve indirimli satış reklamlarında, indirim öncesi baz fiyat olarak kampanyanın başlangıcından önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyatın esas alınması zorunlu tutulmuştur.
- Yaptırımlar ve idari cezalar: Tüketiciyi yanıltıcı yapay zekâ içerikleri yayımlayan reklam verenler ve sahte yorumlara karşı teknik önlem almayan e-ticaret siteleri hakkında 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca ağır idari para cezaları ve ilgili içeriklere yönelik erişim engeli kararları uygulanacaktır.